SİNEMA İŞ YASASI İÇİN TASLAK

TEMEL İLKELER

GEREKÇE

1. Sinema özel bir üretim alanı olarak sadece 4857 sayılı İş Kanunu ile açıklanamayan ve korunamayan çalışma ilişkileri ve ilkeleri bulunan bir alandır. Ancak bu sorun sadece sinemanın değil tüm sanat üretimlerinin temel sorunudur. Sinemanın bu kadar öne çıkmasının sebebi ağır çalışma koşulları ve emek sermaye çelişkisinin çok yoğun yaşanıyor olmasındandır. Yoksa sorun tüm sanat üretiminin sorunudur.
2. Bu nedenle özel bir yasal düzenlemenin yapılması zorunludur. Yapılacak bu yasal düzenlemenin sinema, tiyatro, sahne sanatları, plastik sanatlar vb. diğer sanat alanlarında üretici, yaratıcı, zanaatkâr olan kişilerin korunması hedeflenmelidir.
3. Ancak biz özelde sinema çalışma koşullarını düzenleyerek ve şekillendirerek diğer sanatsal üretim alanlarının da benzer bir çalışma içine girmesini sağlamaya çalışacağız.
4. Sinema İş Yasası Taslağı ile de temel modelleme yapmaya çalışacağız.

TEMEL NİTELİKLER

1. Özel bir iş yasası olmalıdır.
2. Yasa sadece üretim alanı düzenleyici nitelikte olmalı. Üretim sonrası oluşan telif alanı 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun alanıdır. Bu yasanın çıkmasıyla paralel olarak FSEK’te de değişiklikler yapılması ve iki yasanın birbirini tamamlayıcı ve destekleyici olması gerekmektedir.
3. Ücretli üretici, zanaatkar ve bağımsız üretici ve zanaatkar ayrımı esas alınarak yasa şekillenmeli ve her iki tip sinema üreticisi de yasanın kapsamında olmalıdır. Yani maaşlı çalışan ile bağımsız olarak işi yapan kişiler iyi tanımlanmalı ve her ikisinin özgün durumları korunmalıdır.

YAPILACAKLAR

1. Her meslek gurubu kendi tanımlamalarını yapmalı ve tam olarak ne iş yaptığını belirlemelidir. Örneğin;

Oyuncu kimdir?

İş ilişkisi ne zaman başlar? -Sözleşmeyi imzaladığı anda mı, senaryoyu aldığı anda mı yoksa sete geldiği an mı?

2. Sinemada on mesleki alan üzerinden çalışma koşulları ayrı ayrı düzenlenerek bir tasarımlama yapılmalıdır.

a)      Yönetim (REJİ)

b)      Sanat (Dekor, Kostüm, Makyaj)

c)      Görüntü (kamera)

d)      Işık

e)      Ses

f)       Oyuncu (cast)

g)      Set

h)      Prodüksiyon

i)       Post-prodüsiyon

j)       Yardımcı alanlar (Ulaşım, yemek, konaklama vb.)

3. Sinema üretimi çalışmasının şimdilik dört temel aşamada yapıldığının tespiti gerekmektedir. Bu dört aşamanın çalışma ilkeleri ayrı ayrı düzenlenmelidir. Örneğin; Ücretlendirmeleri, işe başlama ve bitim zamanları ayrı ayrı formüle edilmelidir?  Dört aşamadaki temel ve vazgeçilmez ilkeler korunmalıdır. Örneğin, sosyal güvenceler (sigorta, kıdem, ihbar vb.) korunmalıdır.

Dört aşama şimdilik şöyle olmalıdır:

a)      Hazırlık

b)      Çekim

c)      Post-Prodüksiyon (Kurgu ve stüdyo)

d)      Dağıtım

4. İşveren ve işveren vekili tanımı iyi ve doğru yapmalı. Buna göre İşveren ve vekili kimdir? Yapımcı, yürütücü yapımcı nedir, kimdir? Ortak yapımcı nedir, kimdir? Televizyon yayıncısı, sponsor, dağıtımcı nedir, kimdir? Görev ve sorumlulukları nelerdir?
5. İşyeri kavramı iyi tanımlanmalıdır?
6. İş ve işçi güvenliği ile iş kazası kavramları sinemanın özel üretim koşullarına göre formüle edilmelidir.
7. Çalışma süreleri iyi belirlenmelidir. Sinemanın özel üretim koşullarından dolayı mesai kavramı özgün bir tanımlamayla düzenlenmeli, fazla mesai kavramı da buna göre şekillenmelidir.
8. Yemek, ara dinlenme ve tatil olanaklarının sinemanın özgün çalışma koşullarına göre belirlenmesi gerekmektedir. Biz de bir fabrika üretimi mantığı olmadığı için 8.00-17.00 mesaisi, 12.00-13.30 ara dinlenmesi, hafta sonu tatili, yaz tatili gibi kavramları özgün olarak yeniden tanımlanmaya ve belirlenmeye muhtaçtır.
9. Ulaşım, nedir? Kim yapar, kimin sorumluluğundadır? Nerede başlar, nerede biter? Bunların yanıtlarının çok iyi verilmesi, tüm ulaşım imkanlarının en iyisinden en kötüsüne kadar öncelik ve gereklilik sırasının belirlenmesi ve zorunlu hale getirilmesi gerekmektedir. Örneğin uçak imkanı olan bir yere bütçe de uygunsa otobüsle taşınmamanın zorunluluğunun bu zorunluluğun da karşılıklılık esası çerçevesinde belirlenmesi gerekmektedir.
10. Konaklama nedir? Kim yapar, kimin sorumluluğundadır? Nerede başlar nerede biter? En iyi konaklamanın yapılması sağlanmalıdır.
11. Ücretlendirme, ücret ödeme düzeni, gecikme faizi, tazminatlar çok iyi formüle edilmeli. En ufacık aksamalar ve/ veya yerine getirmemeler durumunda ağır cezai şartlar öngörülmelidir.
12. Sosyal Güvenceler, hayati önemi haiz bu alanın olmazsa olmaz olarak düzenlenmesi ve uygulanabilir olması için gerekli düzenin kurulması gerekmektedir.
13. Sözleşme sürelerinin çok iyi belirlenmesi ve belirli ve belirsiz sözleşme türlerinden en uygun olanının seçilerek ve / veya her ikisinin birlikte formülasyonunun yapılması gerekmektedir.
14. Uzlaşma Kurumu kurulması bu kurumda da başı sendikanın çekmesi yasanın metnine geçmelidir.
15. Sendikanın sinema üretiminin her aşamasında aktif olarak yer almasının sağlanması gerekmektedir.

ÖNERİLER

1. Sinema İş Yasası İçin Sinemacılar Platformu veya İnisiyatifi kurulmalı. Bu platformun başlangıcı da Oyuncular Platformu olmalı, ardından diğer sinema alanları da bu platforma dahil edilmeli.
2. Bu kurulan platform kendisine bir yürütme kurulu seçmeli ve bu kurul Sinema iş Yasasının çıkması için gerekli stratejileri üretmeli, çalışma komisyonları oluşturmalı (Örneğin hukuk komisyonu, basın komisyonu, vb.) yasa taslak metni hazırlamalı ve lobi çalışmaları yapmalı.
3. Kamu ve sivil kurum ve kuruluşlara bu platform temsilciler göndererek temel kaygısını iletmeli ve kamuoyu oluşturmaya çalışmalıdır.
4. Düzenli toplantı, etkinlik, panel, seminerler ve eylemler yaparak hem yasanın çıkması için nesnel koşulların oluşmasını sağlamalı hem de sinemacıların yasanın çıkacağına dair inanç ve umudunu diri ve ayakta tutmalıdır.

YASA TASLAĞI

BAŞLIKLAR

1. TANIMLAR
2. AMAÇ VE KAPSAM
3. MESLEKİ ALANLAR

• YÖNETİM (REJİ)
• SANAT (DEKOR, KOSTÜM, MAKYAJ)
• GÖRÜNTÜ (KAMERA)
• IŞIK
• SES
• OYUNCU (CAST)
• SET
• PRODÜKSİYON
• POST-PRODÜKSİYON
• YARDIMCI ALANLAR (ULAŞIM, YEMEK, KONAKLAMA VB.)

4. ÜRETİM AŞAMALARI

• HAZIRLIK
• ÇEKİM
• POST-PRODÜKSİYON (KURGU VE STÜDYO)
• DAĞITIM

5. SÖZLEŞME
6. ÇALIŞMA SÜRESİNİN NİTELİĞİ
7. SOSYAL GÜVENCELER

·        SİGORTA

·        EMEKLİLİK

·        KIDEM, İHBAR TAZMİNATI

8. MESAİ
9. İŞVEREN VE İŞVEREN VEKİLİ

YAPIMCI, YÜRÜTÜCÜ YAPIMCI

ORTAK YAPIMCI

TELEVİZYON YAYINCISI

SPONSOR

DAĞITIMCI

10. İŞYERİ
11. İŞ VE İŞÇİ GÜVENLİĞİ İLE İŞ KAZASI
12. ÇALIŞMA SÜRELERİ
13. YEMEK, ARA DİNLENME VE TATİL
14. ULAŞIM
15. KONAKLAMA
16. ÜCRETLENDİRME, ÜCRET ÖDEME DÜZENİ, GECİKME FAİZİ, TAZMİNATLAR
17. UZLAŞMA KURUMU
18. SENDİKA
19. ETİK KURALLAR
20. CEZALAR
21. MESLEKTEN ATILMA
22. MESLEĞE ALINMA
23. ÖZLÜK HAKLARI

Saygılarımla,

24 Şubat 2010/İstanbul

Sinema Emekçileri Sendikası

Hukuk Danışmanı

Av. Burhan Gün